Via de blog  " Kanker. En dan? " kwam de redactie een andere blog tegen met daarbij het blogverhaal  'Zorg met ziel' van de internist Menno Kooistra, werkzaam in het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. Onder dit aangrijpende verhaal staan de internetadressen waar de gegevens vandaan gekomen zijn en waar je meer kunt lezen.

Zorg met ziel

“Dachau”, zei hij steeds. “Dit is Dachau”. Hij zat op de rand van het bed in de schaars verlichte eenpersoonskamer. Hij bewoog zijn bovenlichaam ritmisch op en neer zoals Joodse mensen dat doen als ze bidden. Hij hield zijn ogen gesloten. “Dit is Dachau”, zei hij. Op een van zijn onderarmen zag ik een tatoeage: een getal.

Ik had hem zojuist verteld dat zijn nieren niet meer werkten en dat hij zou moeten starten met dialyse. Ik vertelde hem over katheters en over fosfaatbinders en over dieet en prognose en over nog veel meer. Maar hij luisterde niet.

Hij luisterde niet. Zijn gedachten waren ergens anders, hij wás ergens anders, hij was in het verleden. “Dit is Dachau”, zei hij. En ik wilde wat doen, maar ik kon niets doen. Ik wilde wat zeggen, maar hij hoorde mij niet. En ik ging maar op het bed zitten, dicht tegen hem aan. Ik vroeg mij af of dat eigenlijk wel hoorde, maar hij liet mij begaan. Hij liet zijn lichaam tegen de mijne rusten en ik legde langzaam mijn arm over zijn oude schouders. En toen ik dat deed, keek hij mij voor het eerst aan. En hij vertelde. Hij vertelde over zijn oorlogsverleden, over zijn vrouw die onlangs was gestorven, en hoe zij in Auschwitz was gesteriliseerd en dat zij daarom nooit kinderen hadden gekregen. Over zijn angst en zijn eenzaamheid en verdriet en ook over zijn geluk toen hij haar na de oorlog weer had teruggevonden, en hoe dat geluk toch altijd een ondertoon van diep verdriet had gehouden.

En ik zat daar, een snotneus nog, net afgestudeerd pas, vol domme eigendunk, zonder enige levenservaring: wat kon ik inbrengen bij al deze grote verhalen? Ik kon niets anders doen dan niets doen. En hem vasthouden en luisteren en stil zijn tot hij uitverteld was. En hij kwam tot zich zelf, deze oude held. Hij herwon zijn kracht, de kracht die hem Dachau had doen overleven, de kracht die hem ook zijn ziekte zou doen overleven. Ik had het recht om daar getuige van te zijn, om hem te mogen steunen en van hem te leren.

Ons gesprek duurde misschien maar tien minuten. Maar onze zielen hadden elkaar aangeraakt, en dat was voor hem zo veel meer waard dan het bespreken van de voor- en nadelen van de verschillende dialysetechnieken. Hij leerde mij een gouden les. Ik wist al dat de geneeskunde veel instrumenten heeft, van stethoscoop tot MRI, maar die avond realiseerde ik mij dat ik zelf, als mens, het belangrijkste instrument ben.

Nu zijn we twintig jaar verder. Raakt mijn ziel die van patiënten nog wel eens aan? Of ben ik alleen nog maar bezig met uitslagen en pillen en racen tegen de klok in? Ik merk dat kwaliteit van zorg voor mij vaak hetzelfde is geworden als voldoen aan normen en certificeringseisen. Soms betrap ik mij erop dat ik de mens niet meer zie tussen alle protocollen en procedures en prestatie-indicatoren.

Ziekte gaat ergens over. Over de fundamenten van je bestaan. Over je leven en je dood. Je hebt niet een ziekte, je bént ziek. Het is de ziel van ons werk dat we dat begrijpen. Dat we ons durven in te leven in wat de ziekte en de behandeling betekent voor een patiënt. Dat we dat ook laten merken en daar wat mee doen. Dat is zorg met ziel. Dat maakt dat werken in de zorg anders is dan werken in een fabriek. Zorg met ziel is niet te vatten in procedures en moeilijk te meten, maar voor patiënten echt belangrijker dan onze geformuleerde prestatie-indicatoren. Zorg met ziel geeft heel veel kwaliteit, voor je patiënt en voor jezelf. En het kost niets.

Ik ga vaker op zoek naar dat bezielde jonge doktertje van twintig jaar geleden. Hij zit vast nog wel ergens.

Menno Kooistra
Internist



Noot van de redactie: Een groot deel van de beleidsplannen van Rijnstate voor de komende jaren gaat over het wegnemen van onnodige ballast voor de patiënt. We willen de patiënt ‘ontzorgen’, zodat u zich volledig kunt concentreren op de behandeling. Het gaat hierbij om zorg met ziel, zoals Menno Kooistra beschrijft.

Zie ook: www.rijnstate.nl/zichtbaar
Reageren? Mail naar communicatie@rijnstate.nl

Blog "Kanker. En dan?

Blog "Rijnstate. blog Menno Kooistra"